Bijgeloof is plakkerig. Je vindt een cent, heads-up, en plotseling voelt het universum iets meer op één lijn. We bouwen rituelen rond angst. Onder een ladder door lopen op vrijdag de 13e? De meeste mensen lopen liever een blokje om dan het risico te nemen.
Met autorijden is het niet anders. De weg is vol onzichtbare regels. Een recent onderzoek van Netquote, een marktplaats voor autoverzekeringen, verdiepte zich in het Amerikaanse rijgedrag en vond een vreemde overeenkomst. Mensen houden hun adem in in tunnels. Het is het meest genoemde rijbijgeloof in het land.
Dat roept de voor de hand liggende vraag op. Waarom houden mensen hun adem in in een tunnel?
De oorsprong van het tunnelademhalingsritueel
De cijfers zijn specifiek. Ongeveer 35% van de mannen en 30% van de vrouwen geeft dit toe. Ze zien een tunnelingang en knijpen hun longen in tot het licht terugkeert. Maar waar is dit begonnen? Er is niet één enkele bron. Het is een mix van folklore, angst en slecht advies.
Sommigen beschouwen het als een bescherming tegen pech. Anderen geloven dat een wens uitkomt als je hem helemaal doormaakt zonder uit te ademen. Het is een spel. Of een gebed. Of allebei.
Er zijn ook oudere, vreemdere theorieën.
Sommigen geloven dat de lucht in tunnels kinderen met kinkhoest kan genezen, waardoor passagiers gedwongen worden hun adem in te houden om te voorkomen dat ze het “geneesmiddel” voortijdig inademen.
Dat klinkt medisch. Dat is het niet. Het is bijgeloof vermomd als gezondheidsadvies. Anderen denken dat het de luchtdruk in evenwicht houdt. Je oren knallen. Je houdt je adem in om gelijke druk te behouden. Dat is natuurkunde, geen magie. Maar het ritueel blijft bestaan.
Voor velen is het slechts een roadtrip-spel. Kinderen spelen het. Volwassenen houden het. Het gaat generaties lang door als een kapotte OBDII-code die nooit wordt gerepareerd.
Is het rationeel? Nee. Maakt het uit? Waarschijnlijk niet. Maar vertel dat eens aan de man naast je die naar de uitgang van de tunnel staart terwijl zijn longen branden.
Waarom automobilisten nog steeds op hun dak tikken en hun adem inhouden
Het is niet alleen het inhouden van de adem in de tunnel die mensen gespannen houdt. De weg is bezaaid met rituelen. Je voeten van de pedalen tillen bij het oversteken van een brug of spoorlijn neemt de tweede plek in populariteit in. Bijna een kwart van de automobilisten slikt zijn adem in bij het passeren van een begraafplaats. Datzelfde deel van de bevolking houdt zich vast aan geluksbrengers: rozenkransen, konijnenpootjes, wat maar goed voelt. Dan is er het gele licht. Mensen bidden terwijl ze er doorheen rijden. Anderen tikken op het dak van hun auto nadat ze veilig het kruispunt hebben verlaten.
Jason Hargraves, hoofdredacteur bij NetQuote, had dit niet verwacht.
“We verwachtten dat bijgelovige praktijken op de weg vrij ongebruikelijk zouden zijn, dus het was verrassend om te ontdekken dat meer dan één op de vijf mannen en vrouwen met een soort geluksbrenger in hun auto rijdt.”
Het is niet raar. Het is gewoon rijden. Je zult het zien in de auto’s van je vrienden. In de minibus van uw gezin. Deze gewoonten zijn bij miljoenen mensen in het proces ingebakken.
Fake Cops en angsten op de achterbank
NetQuote heeft zich ook verdiept in het veroorzaken van angsten. Dit keer geen bijgeloof. Echte angst. De grote? Valse agenten. Bijna de helft van de vrouwen en ruim een derde van de mannen maakt zich zorgen dat ze door bedriegers zullen worden aangehouden. Het is zeldzaam. Maar het gebeurt. Aarzel niet om om een identiteitsbewijs te vragen als de badge er niet uitziet. Vertrouw op je gevoel.
Vrouwen hebben over het algemeen meer rij-gerelateerde angsten dan mannen. Neem de mythe van de verstekeling op de achterbank. Ruim twee keer zoveel vrouwelijke bestuurders (22,5%) zijn bang dat iemand zich in de kofferbak of op de achterbank verstopt dan mannen (11%). Mannen geloven echter iets vaker in de truc met het muntje in de deurkruk. Je kent het verhaal. Een dief stopt een muntje in het slot, zodat de deur openspringt als je hem op slot doet. Die kinderangsten blijven hangen. Ze blijven lang achter het stuur zitten nadat je volwassen bent geworden.
Eén ritueel dat echt werkt
Sommige gewoonten zijn onschadelijk. Eén zou je leven kunnen redden.
KiwiRail en TrackSAFE NZ in Nieuw-Zeeland voerden een specifiek ritueel uit. Wanneer je een treinspoor nadert, blaas dan links en rechts over je schouders. Het klinkt als een grap. Het is eigenlijk een cognitieve trigger. Het dwingt je om beide kanten op te kijken. De fysieke handeling doorbreekt de automatische piloot. Je controleert de rails. Je ziet de trein. Je eindigt niet als een statistiek.
Niet al het bijgeloof komt voort uit angst. Sommige zijn slechts herinneringen om alert te blijven.
